Giải mã các ký hiệu mặt bích & tầm quan trọng của ký hiệu

Trong hệ thống đường ống công nghiệp, mặt bích giữ vai trò kết nối và đảm bảo độ kín. Để lựa chọn và sử dụng đúng, người dùng cần hiểu các ký hiệu mặt bích được khắc trên thân và thể hiện trên bản vẽ P&ID. Điều đó giúp quá trình thiết kế, lắp đặt và bảo trì diễn ra chính xác và hiệu quả. Vậy ký hiệu mặt bích gồm những gì và tại sao việc hiểu chúng lại quan trọng? Hãy cùng Phụ kiện ống THP tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Ký hiệu mặt bích gồm những gì? Tại sao cần hiểu ký hiệu mặt bích?

Ký hiệu mặt bích là những ký hiệu thể hiện thông số trên thân mặt bích hoặc ký hiệu trên bản vẽ kỹ thuật P&ID. Ví dụ mặt bích hàn trượt cho đường ống phi 60 sẽ được ký hiệu bằng SO DN50, trong đó SO – Slip On là tên tiếng Anh của mặt bích hàn trượt, DN50 là kích thước danh định tương ứng với đường ống phi 60.

Với bất kỳ ai, người làm việc với hệ thống đều nên nắm rõ các ký hiệu mặt bích. Việc hiểu rõ ký hiệu mặt bích giúp:

• Lựa chọn mặt bích chính xác: Từ các yêu cầu của hệ thống, hiểu ký hiệu mặt bích giúp bạn lựa chọn chính xác loại mặt bích cần cho hệ thống. Điển hình như việc kết nối các thiết bị van công nghiệp tiêu chuẩn JIS10K, cần lựa chọn đúng mặt bích có ký hiệu JIS10K.
• Dễ dàng lắp đặt: Mặt bích được ký hiệu chính xác trên bản vẽ. Việc hiểu ký hiệu mặt bích giúp bạn biết được tại vị trí này, cần mặt bích loại nào. Ví dụ việc ký hiệu mặt bích đặc nhưng bạn mua mặt bích rỗng thì không đảm bảo yêu cầu của hệ thống.
• Đảm bảo an toàn cho hệ thống: Việc chọn mặt bích dựa theo ký hiệu giúp đảm bảo các yêu cầu vận hành của hệ thống, từ đó đảm bảo việc kết nối an toàn và vận hành bền bỉ của toàn hệ thống.
• Đảm bảo độ kín khít: Mặt bích được sản xuất theo nhiều tiêu chuẩn khác nhau. Chọn mặt bích đúng ký hiệu, phù hợp với tiêu chuẩn của hệ thống giúp gia tăng khả năng làm kín, hạn chế tối đa rò rỉ và các rủi ro khi vận hành.
• Kéo dài tuổi thọ hệ thống: Hiểu ký hiệu mặt bích tương ứng với việc lựa chọn & lắp đặt mặt bích chính xác trên hệ thống, tạo điều kiện cho hệ thống vận hành trơn tru.
• Giảm chi phí: Mặt bích được lựa chọn theo ký hiệu chính xác giúp giảm thiểu các vấn đề về rủi ro, biến dạng, hư hại, từ đó giảm thiểu việc bảo trì, sửa chữa và tối ưu ngân sách cho hệ thống khi vận hành.
• Dễ dàng bảo trì: Mặt bích được ký hiệu rõ ràng trên bản vẽ và có kèm các thông số kỹ thuật cần thiết. Việc hiểu ký hiệu mặt bích giúp bạn nhanh chóng kiểm tra và thay thế đúng vị trí mỗi khi xảy ra sự cố hoặc có yêu cầu bảo trì.

Giải mã các ký hiệu trên thân mặt bích

Trên thân mặt bích được khắc laser rất nhiều các ký hiệu khác nhau. Cùng Phụ kiện ống THP xem ngay những ký hiệu trên mặt bích có ý nghĩa gì.

Tên nhà sản xuất

Giữa thị trường đa dạng như hiện nay, việc sử dụng các loại mặt bích đến từ các thương hiệu uy tín giúp gia tăng độ bền và hiệu suất cho hệ thống của bạn. Mỗi mặt bích đều được khắc rõ tên thương hiệu, giúp bạn dễ dàng nhận diện và tìm kiếm mặt bích theo thương hiệu mình mong muốn.

Một số thương hiệu điển hình bạn có thể thấy trên thân mặt bích như:

• Wonil: Thương hiệu van công nghiệp đến từ Hàn Quốc
• Bothwell: Xuất xứ Malaysia
• FAF: Đến từ Thổ Nhĩ Kỳ

Loại mặt bích

Ở mỗi vị trí đường ống, việc lựa chọn mặt bích chính xác giúp tối ưu hiệu suất vận hành của hệ thống. Phổ biến trên thị trường là 6 loại mặt bích dưới đây:

• WN (Weld Neck): Mặt bích có thiết kế cổ cao và hơi vát, được dùng để kết nối 2 đường ống có kích thước khác nhau. Hoặc với thiết kế cổ dài, dùng trong các đường ống áp lực lớn và khoảng cách ống lớn.
• SO (Slip-On): Mặt bích hàn trượt với thiết kế tâm mặt bích lớn hơn đường kính ống, giúp dễ dàng dịch chuyển trên đường ống.
• BL (Blind): Mặt bích mù giúp bịt kín đường ống hiệu quả tại các vị trí cuối đường ống hoặc vị trí chờ lắp thiết bị.
• TF (Threaded Flange): Mặt bích ren dùng cho các đường ống kích thước nhỏ và cần tháo lắp thường xuyên
• SW (Socket Weld): Mặt bích có thiết kế phần hàn bên trong tâm lỗ khoan, vậy nên còn được gọi là mặt bích hàn bọc đúc.
• LJ (Lap Joint): Mặt bích có 2 phần riêng biệt với 1 mặt bích trượt và 1 phần đầu nối ngắn Stub End, có thể dùng trong các hệ thống có khoảng cách ống lớn.

Kích thước

Kích thước mặt bích cũng là một trong các ký hiệu được khắc & thể hiện rõ trên thân mặt bích giúp người dùng lựa chọn kích thước phù hợp với kích thước đường ống.

Thông thường, các kích thước được ký hiệu trên thân mặt bích gồm:

• DN: Kích thước danh định, thường là DN50, DN65, DN100,…
• A: Tương ứng với kích thước DN (DN50 = 50A, DN100 = 100A)
• Inches: Thường là 1″, 2″,… Tương ứng với các kích thước của đường ống.

Áp lực

Áp lực được ký hiệu theo các tiêu chuẩn mặt bích hiện hành. Việc hiểu được ký hiệu áp lực giúp bạn lựa chọn được mặt bích phù hợp với áp lực làm việc của hệ thống. Ví dụ hệ thống áp lực 10bar, tương ứng chọn các loại mặt bích PN10, JIS10K,…

Cụ thể, các ký hiệu áp lực phổ biến trên thân mặt bích là;

• JIS10K, JIS16K, JIS25K,… là áp lực tương ứng 10bar, 16bar, 25bar cho các loại mặt bích tiêu chuẩn JIS.
• PN10, PN16, PN25,… tương ứng với áp lực 10bar, 16bar, 25bar, theo tiêu chuẩn châu Âu, cho các loại mặt bích chuẩn DIN, BS.
• Class 150, 300,… hoặc 150LBS, 300LBS,… (ANSI/ASME B16.5) theo tiêu chuẩn Mỹ cho các loại mặt bích ANSI. Trong đó, Class 150 tương ứng với 10bar, là áp suất thông dụng trong các hệ thống.

Vật liệu

Các loại mặt bích thông dụng thường được làm từ inox, gang, nhựa hoặc thép. Để biết chính xác vật liệu của mặt bích, hãy ghi nhớ các ký hiệu sau:

• Mặt bích inox 304 có ký hiệu F304/304L, CF8 trên thân
• Mặt bích inox 316 có ký hiệu F316/316L, CF8M trên thân
• Mặt bích thép carbon thường có các ký hiệu A105, A350 LF2,…
• Mặt bích gang có ký hiệu CI hoặc DI
• Mặt bích nhựa với đa dạng các vật liệu khác nhau có ký hiệu tương ứng như PVC, UPVC, PP, CPVC, PVDF.

Mỗi vật liệu đều có những đặc tính riêng biệt, việc chọn chính xác vật liệu mặt bích phù hợp với hệ thống giúp đảm bảo tuổi thọ và khả năng vận hành của hệ thống.

Kiểu bề mặt

Có tất cả 7 kiểu bề mặt mặt bích, được sử dụng trong nhiều trường hợp khác nhau. Và phần lớn các kiểu bề mặt này đi theo từng gặp để gia tăng độ làm kín khi lắp đặt, còn phổ biến trong các hệ thống tại Việt Nam là 2 loại bề mặt RF, FF.

• Mặt bích RF: Là loại mặt bích có bề mặt nâng xung quanh lỗ khoan ở tâm. Khi lắp đặt, cần lựa chọn gioăng làm kín có độ dày lớn hơn và đường kính lớn hơn kích thước mặt bích.
• Mặt bích FF: Là loại mặt bích có bề mặt phẳng hoàn toàn, dễ dàng sử dụng các loại gioăng mặt bích có cùng tiêu chuẩn.

Giải mã ký hiệu mặt bích trên bản vẽ

Trên bản vẽ P&ID (Piping & Instrumentation Diagram), mặt bích được thể hiện bằng các ký hiệu quy ước thay vì ghi đầy đủ thông tin như trên thân thiết bị.

Như vậy, ký hiệu mặt bích trên bản vẽ được thể hiện bằng các đường song song và có kết nối ống hoặc không. Một số đặc điểm chính bạn cần ghi nhớ:

• Mặt bích thường được biểu diễn bằng hai đường song song cắt ngang đường ống.
• Các loại mặt bích khác nhau được ký hiệu ở 2 dạng, 1 là bịt kín (mặt bích mù), 2 là mặt bích rỗng (cho phép dòng chảy lưu thông)
• Thông tin chi tiết (loại, kích thước, áp lực,…) thường được ghi chú bên cạnh hoặc trong các bảng tài liệu kỹ thuật khác.

Dưới đây là phần mở bài và kết luận phù hợp, mạch lạc với nội dung bạn đã viết:

Có thể thấy, ký hiệu mặt bích không chỉ đơn thuần là các thông số kỹ thuật mà còn là yếu tố then chốt giúp đảm bảo sự chính xác, an toàn và hiệu quả cho toàn bộ hệ thống đường ống. Việc nắm vững các ký hiệu không chỉ giúp bạn lựa chọn đúng sản phẩm mà còn tối ưu quá trình lắp đặt, vận hành, bảo trì và giảm rủi ro.

Vì vậy, trang bị kiến thức về ký hiệu mặt bích là điều cần thiết đối với bất kỳ ai làm việc trong lĩnh vực cơ điện, cấp thoát nước hay công nghiệp đường ống. Nếu bạn có góp ý gì thêm, hãy để lại phản hồi cho Phụ kiện ống THP ngay nhé!